1. Pojęcie i znaczenie codziennej rutyny
Codzienna rutyna to jasna codzienna rutyna życia, zapewniająca naprzemienność czuwania i snu, a także racjonalną organizację różnego rodzaju czynności.
Właściwy tryb życia, odpowiadający możliwościom wieku dziecka, wzmacnia zdrowie, zapewnia sprawność, skutecznie realizuje różne czynności i chroni przed przepracowaniem.
Główne elementy codziennej rutyny:
- sen;
- przebywanie na świeżym powietrzu (spacery);
- zajęcia edukacyjno-wychowawcze;
- zabawy i zajęcia według własnego wyboru (czytanie, granie na muzyce, rysowanie i inne zajęcia twórcze, sport);
– dbanie o siebie;
– posiłki;
– higiena osobista.
Sen
Zapewnia całkowite przywrócenie funkcjonalności wszystkich układów organizmu.
Fizjologiczne zapotrzebowanie na sen u dzieci w różnym wieku zależy od cech ich układu nerwowego i stanu zdrowia.
W okresie przedszkolnym wymagany jest sen zarówno w nocy, jak i w ciągu dnia, niezależnie od tego, czy dziecko uczęszcza do placówki wychowania przedszkolnego, grupy krótkotrwałej czy nie.
Dziecko do 5 roku życia powinno spać 12,5–12 godzin na dobę, w wieku 5–6 lat – 11,5–12 godzin (z tego około 10–11 godzin w nocy i 1,5–2,5 godzin w ciągu dnia).
Czas przeznaczony na sen nocny wynosi od 9–9 godzin 30 minut wieczorem do 7–7 godzin 30 minut rano.
Dzieci w wieku przedszkolnym śpią raz w ciągu dnia. Kładzie się ich do łóżka, aby obudzili się o 15-15 godzinach i 30 minutach.
Nie zaleca się organizowania drzemki w ciągu dnia na później – nieuchronnie doprowadzi to do późniejszego pójścia spać w nocy.
Sześciogodzinna bezsenność w godzinach popołudniowych to dokładnie taki okres czasu, w którym dziecko bawiło się na tyle, że odczuwa potrzebę odpoczynku.
Przebywanie na świeżym powietrzu (spacery)
Najbardziej efektywna forma odpoczynku. Spacery są szczególnie ważne dla dzieci w wieku przedszkolnym: zimą co najmniej 4–4,5 godziny, a latem, jeśli to możliwe, cały dzień.
Działalność edukacyjno-wychowawcza
Budując racjonalny reżim treningowy, należy uwzględnić biorytmy funkcjonowania organizmu dziecka. U większości zdrowych dzieci największą pobudliwość kory mózgowej i wydajność osiąga się rano – od godz. do godz. i wieczorem – od godz.
Badania higieniczne wykazały, że zajęcia z rozwoju mowy, nauki czytania i pisania, matematyki oraz poznawania świata zewnętrznego są bardziej męczące niż modelowanie, rysowanie i projektowanie.
Wychowanie fizyczne i muzyka (ćwiczenia dynamiczne) zmniejszają lub łagodzą zmęczenie.
Jednym ze środków wychowania fizycznego jest prawidłowe realizowanie programu zajęć opracowanego dla każdej grupy wiekowej dzieci, z uwzględnieniem ich cech psychofizjologicznych. Jeśli reżim zostanie przeprowadzony prawidłowo, dzieci są spokojne, aktywnie zaangażowane, bawią się, dobrze jedzą, szybko zasypiają i śpią spokojnie, budzą się energiczne i wesołe.
Rytuał dzienny każdej grupy wiekowej wskazuje przybliżony czas, jaki upływa od włączenia pierwszego dziecka w proces tego reżimu do jego zakończenia przez ostatnie dziecko.
Ważne jest wprowadzanie sezonowych zmian w codziennym rytmie dnia.
W programie dostępne są tryby zarówno na zimną, jak i ciepłą porę roku.
Zimą ze względu na warunki atmosferyczne i dużą ilość zajęć z dziećmi czas przebywania dziecka w powietrzu w ciągu dnia ulega pewnemu skróceniu.
Dlatego szczególne znaczenie ma spacer, który niezwykle ważny jest, aby odbywać się systematycznie przynajmniej 2 razy dziennie.
Latem i w innych ciepłych porach roku zwiększa się dzienny czas przebywania dzieci na świeżym powietrzu, ponieważ liczba zajęć jest ograniczona do jednego i, jeśli to możliwe, prawie wszystkie rutynowe procesy odbywają się na miejscu.
Większość zajęć z dziećmi to wychowanie fizyczne, muzyka, zapoznawanie się z otoczeniem itp. – należy je także realizować na świeżym powietrzu.
Aby spacer był nie tylko pożyteczny, ale i ciekawy, należy odpowiednio zaplanować jego treść: przeprowadzanie zabaw na świeżym powietrzu, zabaw sportowych, zapoznawanie dzieci ze środowiskiem, przyrodą, pracą dorosłych na budowie, na ulicy, angażowanie dzieci w możliwe dla nich prace w ogrodzie, wybieranie się na wycieczki poza teren obiektu, itp.
Wdrażając reżim, należy zadbać o terminową zmianę rodzaju zajęć dzieci.
Planując pracę Nauczyciel zapewnia, że zajęcia, w których dzieci mało się poruszają (opracowanie podstawowych pojęć matematycznych, rysunek itp.) zastępuje się zajęciami wychowania fizycznego i muzyki.
Jeżeli u dzieci występują oznaki zmęczenia (pobudzenie, brak uwagi, niepokój ruchowy itp.), organizuje się minutę wychowania fizycznego.
W okresach czasu przeznaczonych na samodzielną aktywność dzieci dużą wagę przywiązuje się do zapewnienia im aktywności fizycznej.